Değirmenci Dergisi Sayı:129 Mart-Nisan 2022

88 KAPAK DOSYASI MART-NİSAN 2022 Burada; P gücü (W), μ sistemin verimini (izotermik), p1 emilen havanın mutlak basıncını (bar), v emilen havanın debisini (m3/h), p2 blowerden çıkan havanın mutlak basıncını (bar), göster- mektedir. Formül (1), basınçlı hava üretimi için gereken gücün, debi ve basınca bağlı olduğunu göstermektedir. Sabit tonajda çalışabilmek için ihtiyaç duyulan debini sabit olarak üretilmesi, basıncın ise mümkün olan en düşük değerde tutulması gerek- mektedir. Şekil 2’de basınçlı hava üretimin kullanılan bir blower ait basınç ve güç eğrisi verilmiştir. Şekilde görüleceği üzere üretilen debinin yaklaşık sabit kaldığı düşünüldüğünde, enerji tüketiminin basınçla aynı şekilde hareket ettiği görülmektedir. Bu grafik kullanılan basıncın enerji tüketimi üzerinde ne denli et- kili olduğunu göstermektedir. Basınçlı hava üretiminde var olan günümüz enerji tasarruf yöntemleri, basınç değerini her zaman kullanım değerinde sabit tutarak, debiyi ihtiyaca göre artırıp azaltma mantığındadır. Bu durumda sadece debi kontrol edi- lebilmekte, basınç değerine müdahale edilememektedir. Şekil 2’deki grafikten jet filtre torbalarının temizlenmesinde kullanılan basınçlı havanın, hem üretim hem tüketiminin senkronize edile- rek, günümüz bilinen enerji tasarruf yönteminden daha başa- rılı bir algoritma kullanılabileceği, sadece debiyi kontrol etmek yerine hem debi hem de basıncın kontrol edilmesini mümkün olduğu görülmektedir. Bu kontrol yapay zekâ tabanlı gelişmiş bir proses kontrol cihazı ile yapılabilmektedir. 3.3. Fitre Beyni Sektörde ‘filtre beyni’ olarak adlandırılan ve JPFtorba temiz- leme sürecini kontrol eden cihazların çalışma mantığı halen 1979 yılında Bühler tarafından ilk geliştirildiği ha- liyle kalmıştır. Aradan geçen 40 yıldan uzun süreye rağ- men jet filtreler zaman ayarlı olarak kontrol edilmektedir. Burada iki parametre kulla- nılmaktadır. Birisi torbalara ne kadar sürede bir üfleme yapılacağını diğeri ise her bir üflemenin ne kadar sü- receğini belirler. Bu kontrol yöntemi tamamen çağ dışı bir yöntemdir. Başlangıçta basınç tam 0.5 bar değerinde üfleme yapılsa bile, zaman içeri- sinde üretim şartları gereği, blower filtrelerinin tozlanması, nem ve sıcaklık gibi değerler sebebiyle normal sürede bu değer yakalanamaz. Bu sebeple süre olması gerekenden daha uzun olarak ayarlanır. Bu durumda basınç 0.5 bar olduktan hemen sonra hemen üfleme yapılamaz, hava üretilmeye devam edilir. Ancak üretilen bu hava, tank basıncını 0.5 bar’da sabit tutmak için bir emniyet tahliye valfinden dışarı atılır. Bu durumda hiç kul- lanılmayacak bir hava en fazla güç tüketilerek üretilmiş ve dışa- rıya atılmış olur. Mevcut zaman ayarlı kontrol cihazları oldukça ilkel bir yönteme olup, mevcut sistemlerde var olan verimsizliğin en büyük sebebidir. Bu cihazlar kullanılması halinde gerçekle- şecek blower enerji tüketimi Şekil 4’te verilmiştir. Zaman referanslı çalışan bu cihazların yerine yapay zekâ tabanlı, basınç ve fark basınç kombinasyonlarına sahip algoritmaları bulu- nan yapay zekâ teknolojili çok daha gelişmiş cihazlar kullanılmalıdır. Bu cihazlar ile basınç tam 0.5 bar de- ğerine ulaştığı anda üfleme yapılabilir. Bu sayede ve- rimsizlik tamamen ortadan kalkar. Ayrıca basınç ihti- yaca göre istenilen değe- re de set edilebilir. Yapay zekâ cihazlar ile gerçekle- şecek blower enerji tüketimi Şekil 4’te verilmiştir. 3.4. Bir Blower İle Birden Fazla Filtre Temizlenmesi Bir blower ile birden fazla filtrenin temizlendiği tesislerde, her filtrenin beyni farklı zamanlarda üfleme yapmaktadır. Bu durum- da filtre tankları paralel bağlı basınçlı kaplar halini alır ve bazı filt- Şekil 3. Klasik Zaman Ayarlı Filtre Beyinleri Kullanıldığında Enerji Tüketimi Şekil 2. Basıncın Enerji Tüketimine Etkisi