Degirmenci Dergisi Sayı 107 Kasım 2018

KAPAK DOSYASI 61 DEĞİRMENCİ / KASIM 2018 lerinden önce standart nem oranına ulaşılması için su ek- lenir. Ne kadar çok su eklenirse ürün o kadar ağır olur ve elde edilen kâr da artar. Bununla birlikte, çok düşük neme sahip buğdayın işlen- meden önce standart nem oranına ulaştırılması için özel taşıma ve işleme ekipmanlarının ve dökme taşıma için özel araçların kullanılması gerekir. Pnömatik Hava Beslemesinden Gelen Kirliliğin Te- mizlenmesi Ürünün kirlenmesi endişesi; gıda, plastik ya da diğer yüksek saflık gerektiren emtiayı taşımak için pnömatik sistem kullananların en büyük sıkıntılarından biridir. Taşı- mada kullanılan havanın içinde bulunan mikroskobik par- çacıklar, büyük kirlenme problemlerine yol açabilir. Havada bulunan çok küçük parçacıklar, hava giriş filt- relerine takılmadan geçebilirler. Hava giriş filtresinden parçalar ya da körükte kullanılan yağlar, basınçlı havanın içerisine girebilir. Tüm bunlar; ürün kaybına, silo temizle- me masrafına ve zaman kaybına yol açabilir. Basınçla ha- reket eden hava; taşıma hattından kuru ve serbest halde akabilen granüler malzemeleri taşır. Pnömatik taşımanın temel türleri; yoğun ve seyreltik fazlardır. Seyreltik fazlı pnömatik taşıma, genel gıda işleme sek- töründe ve silobaslarda en çok kullanılan yöntemdir. Sey- reltik fazlı taşıma, nispeten düşük bir basınç (18 psi’den düşük) ve yüksek hava hızı (1000 cfm) kullanır. Taşınan malzeme, taşıma hattının kesit alanın %40’ından azını teşkil eder. Dökme taşıma yapan ekipman; bir vakum ile yoğun ya da seyreltik pnömatik taşımayı içerir. Silobas, bağımsız bir pnömatik taşıma sistemi şeklinde görev yapan ve motorla hareket ettirilen bir körükle do- natılmıştır. Hava taşıyıcının türü, akış hızı ve basınca göre değişir. Silobaslar çok çeşitli malzemeler içerdiklerinden; plastik ya da gıda saflığındaki ürünlerde kirliliğe katkı ya- pabilirler. Toz konsantrasyonu, parçacık boyutlarıyla ilgili dağılım ve parçacıkların kimyasal kompozisyonu; yerel faktörlerden ve çevresel şartlardan etkilenmektedir. Çev- reden gelen parçacıklar, hem doğal süreçler hem de ant- ropojenik kaynakların bir karışımından oluşur. Kirletici konsantrasyonu, boyutu ve kimyasal kompo- zisyonu, tamamen silobasın konumu, çevredeki endüst- riyel faaliyetler ve hava şartlarına bağlı olarak değişir. Örneğin, havadaki kirleticiler, dizel motorlardan çıkan dumanda bulunan parçacıkları yüksek oranda içerebilir. Bununla birlikte, parçacıklar (doğrudan emisyon) daha çok rüzgarın taşıdığı maddelerdir ve körükten, endüstri- yel süreçlerden, motorlu taşıt emisyonlarından ve yakılan akaryakıtlardan kaynaklanan metal parçacıklarıdır. Sanayi bölgelerinde en çok partikül emisyonu; kömür ve petrolün yanmasından kaynaklanır. Kömürün yanması sonucu ortaya çıkan parçacıklar; karbon, silis, alüminyum ve demir oksittir. Petrolün yanması sonucu ortaya çıkan parçacıklar; karbon, kadmiyum, bakır, kobalt ve nikeldir. İkincil parçacıklar ise gazların atmosferik dönüşüm sonu- cu parçacıklar haline gelmesiyle oluşur. İkincil parçacıklar daha çok kükürt temellidir. Atmos- ferik aerosolün çoğu 0.1-1.0 mikron arasındaki küçük tanecikler halinde dağılırken, bir kısmı ise beş mikrondan büyük olabilir. Ancak iki farklı haldeki aerosol, farklı fi- ziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir ve farklı kaynaklar tarafından üretilirler. Motorlu taşıt emisyonları dahil ol- mak üzere yanma sonucu ortaya çıkan parçacıklar genel- likle küçüktür. Ezme, öğütme, yükleme ve benzeri süreçlerde ortaya çıkan parçacıkların boyutları ise 15 mikrondan daha bü- yüktür. 1-10 mikron arasındaki boyutlarda değişen par- çacıklar havada fark edilir sürelerle kalırlar ve giriş filtre- lerine takılmazlar. Bir hava giriş filtresi, genellikle polyester ya da kağıttan yapılmış bir filtreye sahiptir ve 10 mikrondan daha büyük kirleticileri yakalarlar. Filtre, pozitif sıkıştırmalı fanın önü- ne yerleştirilir ve onu havada uçuşan maddelerden korur. 10 mikrondan büyük parçacıklar kolaylıkla ayıklanır ve sadece kaynaklarına yakın yerlerde veya şiddetli rüzgarın söz konusu olduğu durumlarda bulunur. Bu parçacıklar genellikle giriş filtresi tarafından yakalanacaktır.