Değirmenci Dergisi Sayı 109 / Ocak 2019

HABER 48 DEĞİRMENCİ / OCAK 2019 Economist: Ticaret savaşları, küresel gıda devlerine yaradı Tarımsal ürün ticaretinin ABCD’si olarak bilinen Arc- her Daniels Midland Company (ADM), Bunge, Cargill ve Louis Dreyfus Company (LDC), onlarca yıldır kaçınıl- maz aracılar olarak kendilerini kanıtlamışlardı. Stok ve rekolte konusundaki mükemmel istihbaratları sayesinde mısırdan kakaoya, soyadan şekere kadar birçok üründe arz ve talebi önceden tahmin ederek para kazanmayı başaran bu şirketler, depolama kapasiteleriyle de fiyat dalgalanmalarından zarar görmeden çıkmayı hep başar- dılar. Liman ağları, gemi ve TIR filoları ile her zaman kârlarını katladılar. Ancak beş yıl önce bu trend değişmeye başladı. Ko- nuyla ilgili bir haber yapan Economist dergisine göre bu dört dev şirket, 2013’te toplam 351 milyar dolarlık satış yapmıştı ve bu, dünyadaki toplam gıda ticaretinin dört- te birini oluşturuyordu. 2017’de ise satışları 260 milyar dolara geriledi. Şirketlerin kârları düştü, hisseleri değer kaybetti. Economist’e göre küresel piyasaların doyuma ulaş- masının sağladığı istikrarlı ve düşük ürün fiyatları sebe- biyle kâr marjları düştü. Ancak bu şirketlere asıl darbeyi aracısız ticaret vurdu. Artık çiftçiler telefon uygulama- larıyla tüm piyasalardaki fiyat verilerine anında erişebili- yor. Tarım işletmeleri de büyüyerek depolamaya yatırım yapmaya başladı. Cargill’in Avrupa’daki tahıl ticaretini geçmişte yönetmiş olan isimlerden Detlef Schoen, “Gü- nümüzde, ticaret yollarının üzerindeki o hanlara artık ihtiyaç kalmadı.” benzetmesiyle durumu özetliyor. Bu yüzden de dev ticaret şirketlerinin düşüşü kaçınılmaz görülüyordu. Ta ki Amerikan Başkanı Donald Trump’ın Çin mallarına ek gümrük vergisi getirme kararı almasına kadar. Pekin yönetiminin ABD’nin ihraç ettiği en önemli tarım ürünü olan soya fasulyesini hedef alarak misilleme yapması Amerikan soya fasulyesi fiyatlarını düşürdü. Bunun yerine Brezilya soya fasulyesinin fiyatları uçuşa geçti. Ancak Brezilya’nın ihracat sezonu sona ermeye yaklaşırken ve ABD-Çin ticaret savaşında ateşkes umut- ları sebebiyle yeniden düşüşe geçti. Tüm bu yaşananlar, Amerikalı çiftçilere büyük bir darbe vursa da küresel ticaret yeniden kârlı bir iş haline geldi. Haziran ayından bu yana ADM, Bunge, Cargill ve LDC’nin tamamı kazançlarını artırdı. Yüksek hacimli satışlarda önceden sadece “metelik” kazanabilen şir- ketler, artık “kuruş” toplamaya başladı. Fiyatlardaki dalgalanma, arbitraj fırsatlarını da beraberinde getirdi. Soya fasulyesi fiyatları düşünce, bu ürünü işlemek ve geriye kalan soya küspesini hayvan yemi olarak satmak daha fazla kâr getirir oldu. ‘ABCD’DEKİ BAYRAM HAVASI ÇOK UZUN SÜRMEYECEK Ticaret savaşı taşları yerinden oynatınca Amerikan çiftçisi yeni müşteriler, Çinli sanayiciler ise yeni tedarik- Ekonomi çevrelerinin yakından takip ettiği Economist dergisi, ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşlarının, tahıl ve gıda ticareti- nin küresel devleri ADM, Bunge, Cargill ve LDC’nin kazançlarını artırdığını yazdı. Ancak uzmanlara göre bu devlerin bayram havası çok uzun sürmeyecek. Çin, tedarikçilerini çeşitlendirirken, piyasalar duruldukça aracı- ları ortadan kaldırma trendi devam edecek.