Değirmenci Dergisi Sayı: 113 Temmuz 2019

ENDONEZYA 92 TEMMUZ 2019 sıra satın alma paritesi açısından dünyanın en büyük onuncu ekonomisidir. Küresel belirsizliklerin artmasına rağmen Endo- nezya’nın ekonomik görünümü, olumlu olmaya devam eder- ken büyümenin itici gücü yerel talep. Sağlam yatırım, istikrarlı enflasyon ve güçlü bir iş piyasası tarafından desteklenen En- donezya’nın ekonomik büyümesinin bu yıl % 5,2’ye ulaşacağı tahmin ediliyor. Endonezya’nın, 2030 yılına kadar İngiltere ve Almanya’yı geçerek dünyanın beşinci en büyük ekonomisi ola- cağı öngörülüyor. Endonezya’nın tarım sektörü iş geliştirme adına geniş potan- siyele sahip. Geniş ve bol miktarda verimli topraklara sahip olan Endonezya, çok çeşitli tropik ürünlerin başlıca küresel üreticisi ko- numunda. Tarımın ülkenin gayri safi yurtiçi hasıladaki payı (GS- YİH) son elli yılda belirgin bir şekilde düşmesine rağmen, bugün hala Endonezya’daki hane halkının çoğunluğunun gelir kaynağı. Endonezya’daki başlıca tarım ürünleri palmiye yağı, kau- çuk, kakao, kahve, çay, manyok, pirinç ve tropik baharatlar- dır. Endonezya birçok tarımsal ürünün net ihracatçısı olmasına rağmen, buğday, şeker, soya fasulyesi, mısır ve et ithalatına bağımlı. Endonezya hükümeti, ajandasının ön sıralarında olan bazı tarım ürünlerinde kendi kendine yeter bir hale geldi. Bu, özellikle, nüfusun çoğunluğu için başlıca temel gıda olan pirinç için geçerli. Endonezya, kişi başına pirinç tüketiminin en yük- sek olduğu ülkedir (yılda kişi başına yaklaşık 139 kilo). Ülke yine de yerel pirinç arzını güvence altına almak için Vietnam ve Tayland’dan yapılan ithalatlara hala bağımlı. Ülkenin kendi kendine yetmek istediği diğer ürünler soya fasulyesi, mısır ve şekerdir. BUĞDAY İTHALATI DAHA DA ARTACAK Endonezya, buğday unu temelli gıda talebini karşılamak için ve kümes ve hayvan yemi için hammadde olarak buğday it- halatına tamamen bağımlı durumda. Endonezya ile ilgili mart ayında yayınlanan son USDA raporuna göre, mısır üretimin- deki artışa rağmen, yem fabrikaları önemli miktarda ithal yem buğdayı kullanmaya devam edecek. Artan mısır tüketimine bağlı olarak 2018/19’taki yem değirmenlerinin talebi 2 milyon tona düşecek. Yem için kullanılan buğdayın, toplam yem üre- timi arttıkça 2019/20’de 2.2 milyon tona yükseleceği tahmin ediliyor. Buğdayın yem ve un olarak kullanılmasına yönelik ta- lebin artması ile 2018/19 döneminde Endonezya’nın buğday ithalatının 11.15 milyon tona çıkması bekleniyor. Artan nüfus ve beklenen yem üretiminin artması çerçevesinde 2019/20 sezonunda da buğday ithalatının 11.3 milyon tona kadar çık- ması bekleniyor. Ülkede nüfus ve ekonomik büyüme paralelin- de, buğday tüketiminin 2018/19 sezonunda 8,9 milyon tona, 2019/20’de 9 milyon tona yükseleceği tahmin ediliyor. ENDONEZYA’DA UN SANAYİSİ Halen yirmi sekiz un fabrikası, toplam kurulu kapasitesi 11,8 milyon ton olan yirmi üç şirket altında faaliyet gösteriyor. De- ğirmenlerinin önemli bir kesimi, Java’da yer alıyor. Tesislerin işletme kapasitesi 2016/17’de yüzde 70 artarken 2017/18’de yüzde 80’e ulaştı. Buğday ununun nispeten düşük fiyatı ve pi- rince göre buğday unu temelli gıdalar nedeniyle sanayinin bu yıl da yüzde 5 büyüyeceği tahmin ediliyor. Endonezya’da değirmen endüstrisi, Salim Grubu tarafından kontrol edilen değirmenlerin etkisi altında. Un sanayiinde faali- yet gösteren şirketlerin en büyüğü açık ara Bogasari’dir. Boga- sari, yıllık 4 milyon tonla dünyanın tek bir merkezden en fazla üretim kapasitesine sahip olan değirmen grubudur. Jakarta, Surabaya,Cibitung ve Tangerang’de dört un fabrikası bulunan Bogasari, Endonezya un piyasasının yüzde 50’sinden fazlasına hakimdir. Ülkenin un değirmenleri için en üst düzey organı olan APTINDO’ya göre, sektörün kapasitesi 2025 yılına kadar 14 milyon tonu aşacak. Düşük işçi ücretleri, ucuz ülke parası ve ekonomik büyüme sayesinde Endonezyalı değirmenciler, küre- sel standartlara göre genel olarak rekabetçidir. Fakat bu durum, işgücü maliyeti ve kamu hizmetleri gibi değişken maliyetler art- tıkça giderek azalmaktadır. Endonezya’nın yem kullanımına yönelik buğday ithalatı, hü- kümetin kümes hayvanları ve hayvan yemi için mısır ithalatına getirdiği yasak ile doğrudan bağlantılı. Dünyanın en yüksek yerel mısır fiyatlarına sahip Endonezya’da yem fabrikaları, yem rasyolarındaki enerji ihtiyacını karşılamak adına diğer hammad- delere yönelmiş durumda. Mısır ithalatı yasağının yürürlüğe girdiği 2015 yılında bu yana, yem sektörünün buğday ihtiyacı özellikle Karadeniz bölgesinden karşılandı. Artan mısır üretimi- ne rağmen, yem sektöründen gelen talep nedeniyle yem fabri- kaları ithal edilen buğdaylara bağlı kalmaya devam edecek. Bu yıl un fabrikalarının, yerel yem fabrikalarına yeniden satış yap- mak için yaklaşık 2 milyon ton buğday ithal etmesi bekleniyor. Un değirmenciliğinin önemli ölçüde genişlemesi, pazarda kıya-sıya bir rekabete neden olurken ithalatın kaynağını be- lirlemede önemli bir faktör haline geldi. Yem rasyolarındaki yüksek fiyatlı mısırın yerini alma adına artan buğday ithalatı ve Karadeniz’den gelen kaliteli buğday nedeniyle Güneydoğu Asya ülkesinin buğday ithalatı istikamet değiştirdi. Endonez- ya’nın buğday pazarına şu an yüzde 31 ile Avustralya ve yüzde 21 ile Ukrayna hakim. Bunların ardından yüzde 16 ile Kanada gelirken onun ardından Rusya, yüzde 14 ile gelmekte. Ukray- na’dan artan ithalata paralel olarak artan Rusya ithalatı netice- sinde ABD beşinci sıraya gerilerken, bu ülke yüzde 10’luk bir paya sahip.